ผื่นคันตามผิวหนังเป็นเรื่องที่พบได้บ่อยและสามารถเกิดขึ้นได้กับคนทุกเพศทุกวัย แม้ว่าผื่นหลายชนิดจะไม่เป็นอันตรายและหายไปเองได้ แต่บางชนิดอาจเป็นสัญญาณของปัญหาสุขภาพที่ซ่อนอยู่ซึ่งต้องได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม การทำความเข้าใจสาเหตุ อาการและวิธีการป้องกันผื่นคันตามผิวหนังขั้นพื้นฐานจะช่วยให้คุณจัดการกับอาการได้อย่างมีประสิทธิภาพและรู้ว่าเมื่อใดควรไปพบแพทย์
ผื่นคันเป็นอาการทางผิวหนังที่พบได้บ่อยมาก แม้จะดูเป็นเรื่องธรรมดา แต่จริง ๆแล้วเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่เรื่องเล็กน้อยไปจนถึงสัญญาณของโรคภายในร่างกาย
ผื่นคันตามผิวหนังคืออะไร?
ผื่นคันหมายถึงบริเวณผิวหนังที่ระคายเคืองหรือบวม อาจมีลักษณะแดง เป็นตุ่ม แห้ง หรือเป็นขุย อาการคันเกิดขึ้นเมื่อผิวหนังมีปฏิกิริยาต่อสารก่อภูมิแพ้ การติดเชื้อ ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม หรือภาวะสุขภาพภายใน การเกาอาจทำให้ผื่นแย่ลงและเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ
วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น
ห้ามเกา: การเกาทำให้ผิวหนังอักเสบมากขึ้นและเสี่ยงต่อการติดเชื้อ ถ้าคันมากให้ใช้วิธี “ลูบ” หรือ “ประคบเย็น” แทนครับ
รักษาความชุ่มชื้น: ทาโลชั่นหรือครีมบำรุงผิวที่ไม่มีน้ำหอม (Fragrance-free) เพื่อไม่ให้ผิวแห้งจนคันเพิ่ม
ใช้ยาทาภายนอก: เช่น ครีมกลุ่มสเตียรอยด์อ่อน ๆ (ควรปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้) หรือคาลาไมน์ช่วยบรรเทาอาการคัน
หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น: สังเกตว่าช่วงที่ผื่นขึ้นเราใช้อะไรใหม่ ๆ หรือไม่ เช่น ครีมอาบน้ำ น้ำยาซักผ้า หรือไปสัมผัสอะไรมา
สาเหตุทั่วไปของผื่นคันผิวหนัง
ปฏิกิริยาแพ้
การแพ้อาหาร ยา เครื่องสำอาง ผงซักฟอก หรือแมลงกัดต่อย สามารถทำให้เกิดผื่นคันได้ โรคผิวหนังอักเสบจากการสัมผัสเป็นตัวอย่างที่พบได้บ่อย ซึ่งเกิดจากการสัมผัสสารก่อภูมิแพ้โดยตรงกับผิวหนัง
โรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง
โรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนังเป็นภาวะเรื้อรังที่มีลักษณะผิวแห้ง คัน และอักเสบ มักพบในเด็ก แต่สามารถคงอยู่จนถึงวัยผู้ใหญ่ได้ ความเครียดและปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมอาจทำให้อาการแย่ลง
การติดเชื้อราโรคต่างๆ
เช่น กลากหรือเท้าของนักกีฬา เกิดจากเชื้อราและมักแสดงอาการเป็นผื่นแดง คัน เป็นวงกลม เชื้อเหล่านี้เจริญเติบโตได้ดีในสภาพแวดล้อมที่อบอุ่นและชื้น
ผื่นจากความร้อน
ผื่นจากความร้อนเกิดขึ้นเมื่อท่อเหงื่ออุดตัน โดยเฉพาะในสภาพอากาศร้อนและชื้น มักปรากฏเป็นตุ่มแดงเล็กๆ และทำให้รู้สึกคันหรือแสบร้อนอย่างรุนแรง
ลมพิษ
คือผื่นนูนคันที่อาจเกิดขึ้นอย่างฉับพลันเนื่องจากปฏิกิริยาแพ้ ความเครียด หรือการติดเชื้อ โดยส่วนใหญ่จะหายไปภายในไม่กี่ชั่วโมงหรือหลายวัน
วิธีบรรเทาอาการคันจากผื่น
รักษาบริเวณที่ได้รับผลกระทบให้สะอาดและแห้งอยู่เสมอ
หลีกเลี่ยงการเกาเพื่อป้องกันผิวหนังเสียหาย
ใช้ผลิตภัณฑ์บำรุงผิวที่อ่อนโยนและปราศจากน้ำหอม
ทาครีมบำรุงผิวเพื่อลดความแห้งกร้าน
สวมใส่เสื้อผ้าหลวมๆ ที่ระบายอากาศได้ดี
ยาที่หาซื้อได้ทั่วไป เช่น ยาแก้แพ้ หรือครีมทาเฉพาะที่ชนิดอ่อน อาจช่วยบรรเทาอาการคันได้ อย่างไรก็ตาม หากผื่นยังคงอยู่หรือมีอาการแย่ลง ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย
ควรไปพบแพทย์เมื่อใด
คุณควรไปพบแพทย์หาก:
ผื่นลุกลามอย่างรวดเร็วหรือมีอาการเจ็บปวด
มีสัญญาณของการติดเชื้อ เช่น อาการบวม หรือมีหนองไหล
อาการคันรบกวนกิจกรรมประจำวันหรือการนอนหลับ
ผื่นไม่ดีขึ้นหลังจากดูแลตัวเองมาสองสามวันแล้ว
เคล็ดลับการป้องกัน
รักษาสุขอนามัยส่วนบุคคลให้ดี
หลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้และสารระคายเคืองที่ทราบกันดี
รักษาสภาพผิวให้ชุ่มชื้นอยู่เสมอ
จัดการกับความเครียด ซึ่งอาจเป็นสาเหตุของโรคผิวหนังบางชนิด
ผื่นคันตามผิวหนังเป็นเรื่องปกติ แต่ไม่ควรละเลย การรู้สาเหตุที่เป็นไปได้และวิธีการดูแลเบื้องต้นจะช่วยให้คุณจัดการกับอาการได้อย่างมีประสิทธิภาพ การดูแลรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ และการดูแลผิวอย่างถูกวิธีมีบทบาทสำคัญในการรักษาสุขภาพผิวให้แข็งแรงและรู้สึกสบาย
