ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บีเป็นหนึ่งในสายพันธุ์ที่พบได้บ่อยที่สุดที่ส่งผลกระทบต่อมนุษย์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงการระบาดของไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล แม้ว่าโดยทั่วไปแล้วจะมองว่าไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บีมีความรุนแรงน้อยกว่าไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์เอ แต่ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บีก็ยังสามารถก่อให้เกิดอาการป่วยร้ายแรงได้ โดยเฉพาะในเด็ก ผู้สูงอายุและผู้ที่มีระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ
ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ B (Influenza B) แม้คนส่วนใหญ่จะคิดว่าเบากว่าสายพันธุ์ A แต่จริงๆ แล้วความรุนแรงไม่ได้ด้อยกว่ากันเลย โดยเฉพาะในเด็กและผู้สูงอายุที่อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ง่าย บทความนี้ให้ภาพรวมของไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บี รวมถึงอาการ การแพร่เชื้อ การป้องกันและทางเลือกในการรักษา
ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บีคืออะไร?
ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บีเป็นการติดเชื้อไวรัสที่ส่งผลกระทบต่อจมูก คอ และปอด แตกต่างจากไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์เอซึ่งสามารถติดเชื้อได้ทั้งในมนุษย์และสัตว์ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บีส่วนใหญ่จะติดเชื้อในมนุษย์มักแพร่กระจายอย่างกว้างขวางในช่วงฤดูไข้หวัดใหญ่และเป็นสาเหตุของการเจ็บป่วยที่เกี่ยวข้องกับไข้หวัดใหญ่จำนวนมากในแต่ละปี
ไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บีแบ่งออกเป็นสองสายพันธุ์หลัก:
บี/ยามากาตะ
บี/วิคตอเรีย
เชื้อไวรัสทั้งสองสายพันธุ์สามารถแพร่ระบาดพร้อมกันได้ และรวมอยู่ในวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล
อาการทั่วไปของไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บี
อาการของไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บีคล้ายคลึงกับไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์อื่นๆ และมักปรากฏขึ้นอย่างฉับพลัน อาการทั่วไปได้แก่:
มีไข้สูงหรือหนาวสั่น
อาการไอและเจ็บคอ
น้ำมูกไหลหรือคัดจมูก
ปวดศีรษะ
อาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อและร่างกาย
ความเหนื่อยล้าและอ่อนแรง
อาการคลื่นไส้ อาเจียน หรือท้องเสีย (พบในเด็กมากกว่า)
อาการของไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บีมีตั้งแต่เล็กน้อยไปจนถึงรุนแรง ในบางกรณี อาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น ปอดอักเสบ การติดเชื้อไซนัส หรืออาการของโรคเรื้อรังแย่ลง
ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บีแพร่กระจายได้อย่างไร
ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บีแพร่กระจายจากคนสู่คนได้ง่าย โดยส่วนใหญ่ผ่านทาง:
ละอองฝอยจากระบบทางเดินหายใจเมื่อผู้ติดเชื้อไอ จาม หรือพูดคุย
การสัมผัสใกล้ชิด เช่น การจับมือ หรือการใช้สิ่งของส่วนตัวร่วมกัน
การสัมผัสพื้นผิวที่ปนเปื้อนแล้วไปสัมผัสปาก จมูก หรือตา
ผู้ที่ติดเชื้อไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บีสามารถแพร่เชื้อไวรัสได้แม้กระทั่งก่อนที่อาการจะปรากฏ ทำให้การป้องกันมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง
ใครบ้างที่มีความเสี่ยงสูงกว่า?
แม้ว่าทุกคนสามารถติดเชื้อไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บีได้ แต่บางกลุ่มมีความเสี่ยงสูงที่จะป่วยหนักหรือมีภาวะแทรกซ้อน ได้แก่:
เด็กเล็ก
ผู้สูงอายุ (โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป)
หญิงตั้งครรภ์
ผู้ที่มีภาวะเรื้อรัง เช่น โรคหอบหืด โรคเบาหวาน หรือโรคหัวใจ
บุคคลที่มีระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ
สำหรับกลุ่มเหล่านี้ แนะนำให้ไปพบแพทย์โดยเร็วหากมีอาการไข้หวัดใหญ่
การป้องกันไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บี
วิธีที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการป้องกันไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บี คือการฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ประจำปีวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาลได้รับการออกแบบมาเพื่อป้องกันสายพันธุ์ที่แพร่ระบาดบ่อยที่สุด รวมถึงไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บีด้วย
มาตรการป้องกันเพิ่มเติม ได้แก่:
ล้างมือบ่อยๆ ด้วยสบู่และน้ำ
การใช้เจลล้างมือที่มีส่วนผสมของแอลกอฮอล์
สวมหน้ากากอนามัยในพื้นที่แออัดหรือพื้นที่เสี่ยงสูง
หลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วย
การปิดปากและจมูกเมื่อไอหรือจาม
การพักผ่อนให้เพียงพอและการรักษาระบบภูมิคุ้มกันให้แข็งแรง
พฤติกรรมง่ายๆ เหล่านี้สามารถช่วยลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อได้อย่างมาก
การรักษาและการดูแล
โดยทั่วไป ผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บีส่วนใหญ่จะหายเป็นปกติภายใน 1-2 สัปดาห์ หากได้รับการพักผ่อนอย่างเหมาะสมและดูแลตัวเองที่บ้าน แนวทางการรักษาทั่วไป ได้แก่:
พักผ่อนให้เพียงพอ
ดื่มน้ำให้เพียงพอเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ
รับประทานยาลดไข้หรือยาแก้ปวดตามคำแนะนำ
การใช้ยาต้านไวรัสเมื่อแพทย์สั่ง
ยาต้านไวรัสจะมีประสิทธิภาพมากที่สุดเมื่อรับประทานตั้งแต่เนิ่นๆ โดยปกติภายใน 48 ชั่วโมงแรกหลังจากเริ่มมีอาการ ยาเหล่านี้จะช่วยลดความรุนแรงของอาการและลดระยะเวลาการเจ็บป่วยได้
ควรไปพบแพทย์เมื่อใด
ควรไปพบแพทย์ทันทีหากอาการรุนแรงขึ้น หรือมีสัญญาณเตือนปรากฏขึ้น เช่น:
หายใจลำบาก
อาการเจ็บหน้าอก
ไข้สูงต่อเนื่อง
อาการสับสนหรือเวียนศีรษะ
อ่อนเพลียอย่างรุนแรงหรือขาดน้ำ
การรักษาอย่างทันท่วงทีสามารถช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงได้
ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บีเป็นโรคที่พบได้บ่อยแต่มีโอกาสร้ายแรงได้ จึงไม่ควรประมาท การทำความเข้าใจอาการ การแพร่เชื้อ และวิธีการป้องกันเป็นสิ่งสำคัญในการปกป้องตนเองและคนรอบข้าง การฉีดวัคซีนประจำปี การรักษาสุขอนามัยที่ดี และการรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ เป็นกุญแจสำคัญในการลดผลกระทบของไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์บี โดยเฉพาะในช่วงฤดูไข้หวัดใหญ่
