โรคบิดบาซิลลาเป็นโรคติดเชื้อที่ส่งผลต่อลำไส้ ทำให้เกิดอาการท้องเสียอย่างรุนแรง ร่วมกับมีเลือดและมูก สาเหตุหลักเกิดจาก เชื้อแบคทีเรีย ชิเกลลาและพบได้บ่อยในพื้นที่ที่สุขอนามัยไม่ดี แม้ว่าโรคนี้สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคน แต่เป็นอันตรายอย่างยิ่งต่อเด็กเล็ก ผู้สูงอายุและผู้ที่มีระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ โรคบิดแบซิลลารีเกิดจากการได้รับเชื้อ Shigella เข้าสู่ร่างกาย
ซึ่งส่วนใหญ่มาจากการปนเปื้อนของอุจจาระของผู้ป่วยในอาหาร น้ำหรือผ่านมือที่ไม่สะอาด แล้วนำเข้าสู่ปาก แมลงวันก็เป็นพาหะนำโรคได้เช่นกัน นอกจากนี้ยังสามารถติดต่อได้จากการมีเพศสัมพันธ์ทางทวารหนัก หรือในสถานที่ที่มีสุขอนามัยไม่ดี เช่น ชุมชนแออัดหรือสถานรับเลี้ยงเด็ก
สาเหตุและการถ่ายทอด : โรคบิดมีสาเหตุมาจากเชื้อแบคทีเรียใน กลุ่ม ชิเกลลาซึ่งแพร่กระจายผ่านทางอุจจาระสู่ปาก ซึ่งหมายความว่าโรคนี้มักแพร่กระจายโดย:
การบริโภคอาหารหรือน้ำที่มีการปนเปื้อนสุขอนามัยมือที่ไม่ดี โดยเฉพาะหลังจากใช้ห้องน้ำ
การสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ติดเชื้อแม้แต่แบคทีเรียจำนวนเพียงเล็กน้อยก็สามารถทำให้เกิดการติดเชื้อได้ ทำให้แพร่เชื้อได้ง่ายมาก
อาการ
อาการของโรคบิดแบคทีเรียมักจะปรากฏ 1–3 วันหลังจากการติดเชื้อ และประกอบด้วย:
ท้องเสียบ่อย มีเลือดหรือมูกปน
อาการปวดท้องและเป็นตะคริว
อาการไข้และหนาวสั่น
อาการคลื่นไส้และอาเจียน
อาการอ่อนเพลียและขาดน้ำ
ในกรณีที่รุนแรง โรคนี้สามารถนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อน เช่น อาการชัก (โดยเฉพาะในเด็ก) ภาวะทวารหนักหย่อน หรือปัญหาลำไส้เรื้อรัง
การวินิจฉัยและการรักษา
โดยทั่วไปแพทย์จะวินิจฉัยโรคบิดจากอาการต่างๆ และผลการตรวจอุจจาระ การรักษาโดยทั่วไปประกอบด้วย:
การบำบัดด้วยการเติมน้ำ – เพื่อทดแทนของเหลวและอิเล็กโทรไลต์ที่สูญเสียไป
ยาปฏิชีวนะ – สำหรับการติดเชื้อรุนแรงหรือเป็นเวลานาน
การพักผ่อนและโภชนาการ – เพื่อสนับสนุนการฟื้นตัว
การหลีกเลี่ยงยาแก้ท้องเสียเป็นสิ่งสำคัญ เนื่องจากยาอาจทำให้โรคแย่ลงได้ โดยการชะลอการกำจัดแบคทีเรียออกจากร่างกาย
โดยส่วนใหญ่ โรคบิดแบซิลลารีมักจะหายได้เองภายใน 1 สัปดาห์ การรักษาหลักเน้นที่การประคับประคองอาการและป้องกันภาวะแทรกซ้อน:
การดื่มน้ำและสารละลายเกลือแร่ (ORS): เพื่อชดเชยการสูญเสียน้ำและเกลือแร่จากการท้องเสีย ซึ่งสำคัญมากในการป้องกันภาวะขาดน้ำ
รับประทานอาหารอ่อน ย่อยง่าย: เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม งดอาหารรสจัด อาหารมัน หรืออาหารดิบ
ยาปฏิชีวนะ: แพทย์อาจพิจารณาให้ยาปฏิชีวนะในกรณีที่มีอาการรุนแรง หรือเพื่อให้เชื้อหายเร็วขึ้นและลดการแพร่กระจายเชื้อ โดยจะต้องเป็นยาที่แพทย์สั่งเท่านั้น ไม่ควรซื้อยามาทานเอง
ยาบรรเทาอาการ: เช่น ยาลดไข้ ยาแก้ปวดท้อง แต่ควรหลีกเลี่ยงยาหยุดถ่ายที่ไม่จำเป็น เพราะการถ่ายท้องเป็นการขับเชื้อโรคออกจากร่างกาย และยาบางชนิดอาจทำให้เชื้อค้างอยู่ในลำไส้ได้นานขึ้น
การป้องกัน
การป้องกันโรคบิดมีพื้นฐานมาจากการรักษาสุขอนามัยที่ดี:
ล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่และน้ำ โดยเฉพาะหลังจากใช้ห้องน้ำและก่อนรับประทานอาหาร
ดื่มน้ำสะอาดปลอดภัย
ตรวจสอบให้แน่ใจว่าอาหารสุกดีและจัดเก็บอย่างถูกต้อง
หลีกเลี่ยงผลไม้และผักดิบหรือไม่ได้ล้างในพื้นที่เสี่ยงสูง
ในบางสถานที่ การแทรกแซงด้านสาธารณสุข เช่น การปรับปรุงระบบน้ำประปาและสุขาภิบาลถือเป็นสิ่งสำคัญในการควบคุมการระบาด
โรคบิดบาซิลลารียังคงเป็นโรคร้ายแรงแต่สามารถป้องกันได้ หากรักษาสุขอนามัยที่ดี ปฏิบัติตามหลักโภชนาการและน้ำอย่างปลอดภัย และได้รับการรักษาพยาบาลอย่างทันท่วงที คนส่วนใหญ่จะสามารถหายจากโรคได้โดยไม่มีภาวะแทรกซ้อน การตระหนักรู้ถึงอาการและสาเหตุต่างๆ จะช่วยปกป้องไม่เพียงแต่ตัวคุณเองเท่านั้น แต่ยังรวมถึงชุมชนของคุณจากการแพร่ระบาดของโรคนี้ด้วย
