โรคเฮอร์แปงไจน่าในเด็กสามารถป้องกันได้ แม้ว่าปัจจุบันจะยังไม่มีวัคซีนป้องกันโดยตรง เนื่องจากเกิดจากเชื้อไวรัสกลุ่มเอนเทอโรไวรัส ซึ่งแพร่กระจายผ่านน้ำมูก น้ำลายและอุจจาระของผู้ติดเชื้อ เฮอร์แปงจินาเป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่พบได้บ่อย โดยส่วนใหญ่จะส่งผลกระทบต่อทารกและเด็กเล็ก เกิดจากเชื้อไวรัสในกลุ่มเอนเทอโรไวรัส
โดยเฉพาะอย่างยิ่งไวรัสค็อกแซคกีบางชนิด อาการมักเริ่มต้นอย่างฉับพลันด้วยไข้ เจ็บคอ เบื่ออาหารและมีแผลเล็กๆ หรือตุ่มพองที่เจ็บปวดบริเวณด้านหลังของปากและลำคอ
ลักษณะเด่นและข้อแตกต่าง
โรคนี้มักพบในเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 10 ปี โดยเชื้อไวรัสอยู่ในกลุ่มเดียวกับโรคมือ เท้า ปาก แต่จุดต่างสำคัญคือ เฮอร์แปงไจน่าจะมีตุ่มน้ำใสและแผลเปื่อยเฉพาะในช่องปากเท่านั้น (บริเวณเพดานอ่อน ลิ้นไก่ และต่อมทอนซิล) โดยไม่มีผื่นขึ้นที่ฝ่ามือหรือฝ่าเท้าเหมือนโรคมือ เท้า ปาก
อาการที่ต้องสังเกต
ไข้สูงฉับพลัน (38.5 – 40 องศาเซลเซียส)
เจ็บคอมาก เด็กมักมีอาการงอแง กลืนน้ำลายลำบาก และปฏิเสธการทานอาหารหรือนม
ตุ่มน้ำใสในคอ ซึ่งจะแตกออกกลายเป็นแผลเล็กๆ หลายแผล
อาการร่วมอื่นๆ เช่น ปวดหัว ปวดเมื่อยตัว หรือปวดท้อง
แนวทางการป้องกันโรค
เนื่องจากเชื้อไวรัสแพร่กระจายได้ง่าย การลดความเสี่ยงทำได้โดย:
ล้างมือบ่อยๆ: กำชับให้เด็กล้างมือด้วยน้ำและสบู่ก่อนทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำทุกครั้ง
แยกข้าวของเครื่องใช้: ไม่ใช้แก้วน้ำ ช้อนส้อม หรือหลอดดูดร่วมกับผู้อื่น
ทำความสะอาดของเล่น: หมั่นเช็ดทำความสะอาดของเล่นและสิ่งของที่เด็กสัมผัสบ่อยๆ
หลีกเลี่ยงการใกล้ชิดผู้ป่วย: หากมีเด็กป่วยในบ้านหรือโรงเรียน ควรให้หยุดพักรักษาตัวที่บ้านอย่างน้อย 1 สัปดาห์
การดูแลรักษา
ปัจจุบันยังไม่ายาต้านไวรัสเฉพาะ โรคนี้มักหายได้เองใน 7-10 วัน การรักษาจึงเป็นการบรรเทาอาการตามอาการ:
ให้ยาลดไข้: ทานยาพาราเซตามอลตามน้ำหนักตัว และเช็ดตัวลดไข้เรื่อยๆ
ดูแลเรื่องอาหาร: เน้นอาหารอ่อน รสจืด อาหารเย็น เช่น นมเย็น ไอศกรีม หรือเฉาก๊วย เพื่อช่วยบรรเทาอาการเจ็บแผลในคอ
ป้องกันภาวะขาดน้ำ: ให้จิบน้ำจืดหรือน้ำเกลือแร่ทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง
ข้อควรระวัง: หากเด็กมีไข้สูงต่อเนื่องเกิน 3 วัน ปฏิเสธน้ำและอาหารจนซึม ปัสสาวะน้อยลง หรือมีอาการชัก เก้าอี้หรือกระตุก ควรรีบนำส่งโรงพยาบาลทันที
พ่อแม่ควรสังเกตอะไรบ้าง?
โดยปกติแล้ว โรคเฮอร์แปงจินาจะหายเองได้ แต่แผลในปากที่เจ็บปวดอาจทำให้เด็กเล็กดื่มน้ำได้ยาก ดังนั้นพ่อแม่ควรใส่ใจเป็นพิเศษว่าเด็กดื่มน้ำเพียงพอหรือไม่ ผู้ปกครองควรปรึกษาแพทย์หากเด็กมีไข้สูงต่อเนื่อง ดื่มน้ำไม่เพียงพอ อ่อนเพลียหรือเซื่องซึมผิดปกติ หรือมีอาการที่อาจบ่งบอกถึงภาวะขาดน้ำหรือภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ
การป้องกันเริ่มต้นด้วยสุขอนามัยในชีวิตประจำวัน
แม้ว่าโรคเฮอร์แปงจินาจะไม่สามารถป้องกันได้อย่างสมบูรณ์เสมอไป แต่พฤติกรรมง่ายๆ เช่น การล้างมือบ่อยๆ การรักษาความสะอาดของสิ่งของที่ใช้ร่วมกัน การหลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดกับเด็กป่วย และการสอนเด็กให้มีสุขอนามัยที่ดี สามารถช่วยลดความเสี่ยงของการติดเชื้อได้
สำหรับผู้ปกครองและผู้ดูแล วิธีที่สำคัญที่สุดคือการป้องกันผ่านสุขอนามัยที่ดีและการใส่ใจกับอาการตั้งแต่เนิ่นๆ ด้วยการดูแลที่เหมาะสม เด็กส่วนใหญ่จะหายจากโรคเฮอร์แปงจินาได้โดยไม่มีปัญหาที่ร้ายแรง
